نـدا طـهـرانـی
قوم باستانشناس
قوم باستانشناسی و قوم نگاری
قوم باستانشناسی شاخهای از رشته باستانشناسی است که با استفاده از دادههای معاصر (مطالعه جوامع امروزی)، به بازسازی و تفسیر الگوهای فرهنگی جوامع گذشته میپردازد. در این روش، معمولاً جوامعی برای مطالعه انتخاب میشوند که از نظر فناوری، اقتصاد معیشتی یا ساختار اجتماعی، شباهتهایی با فرهنگهای باستانی دارند تا امکان مقایسه مؤثرتر فراهم شود. دادههای به دست آمده از این جوامع زنده، با یافته های باستانشناختی (مانند ابزارها، سازهها یا پسماندهای باستانی) مقایسه و تحلیل میشوند تا الگوهای رفتاریِ ناپیدا در جوامع گذشته شناسایی شوند.
قومنگاری روشی کیفی در مردمشناسی است که از طریق پژوهش میدانیِ عمیق به توصیف سیستماتیکِ فرهنگها، باورها و کنشهای اجتماعیِ جوامع زنده میپردازد. این روش نه تنها برای ثبتِ عناصر ملموس فرهنگ (مثل معماری یا پوشش)، بلکه برای درک پدیدههای ناملموس (مانند آیینها، روابط قدرت یا نظامهای معنایی) بهکار می رود.
مشاهده فعالیتها
عکاسی باستانشناسی
عکاسی باستانشناسی شاخهای تخصصی از هنر و علم عکاسی است که بهعنوان ابزار مستندسازی و تحقیق در حوزهٔ باستانشناسی بهکار میرود. هدف اصلی آن ثبت دقیق، بیطرفانه و باکیفیت تصویری از یافتهها، محوطههای تاریخی، اشیاء منقول و غیرمنقول، و فرآیندهای حفاری است. این تصاویر نه تنها در آرشیو پژوهشهای آتی ارزشمند هستند، بلکه نقشی کلیدی در حفاظت از میراث فرهنگی ایفا میکنند و امکان بازبینی شرایط اصلی یافتهها را فراهم میسازند. عکاسان در این حوزه معمولاً از تجهیزات و تکنیکهایی بهره میگیرند که جزئیات را با حداکثر وضوح ثبت کنند، از جمله استفاده از نور کنترلشده، لنزهای ماکرو و روشهای عکاسی مستند. افزون بر کارکرد علمی، این عکسها برای آموزش عمومی، تهیه گزارشهای رسمی، و نمایش در موزهها نیز بهکار میروند و به درک بهتر گذشته از طریق تصویر یاری میرسانند.
مشاهده فعالیتها
باستانشناسی کودک و نوجوان
باستان شناسی کودک یک رویکرد آموزشی و فرهنگی است که به منظور آشنا کردن کودکان و نوجوانان با مفاهیم باستانشناسی، میراث فرهنگی، و اهمیت حفاظت از آثار تاریخی طراحی شده است. این حوزه از فعالیتهای آموزشی معمولاً شامل برنامههایی است که به زبان ساده و به صورت تعاملی، تجربهی دنیای باستانشناسی و درک ارزشهای تاریخی را برای گروههای سنی مختلف کودکان ممکن میسازد.
اهمیت باستانشناسی کودک در ایران:
در مناطقی مانند ایذه، که دارای میراث تاریخی غنی است، پروژههایی مانند آنچه سازمان آیاپیر پیادهسازی کرده، به کودکان و نوجوانان محلی کمک میکند تا اهمیت فرهنگی و تاریخی منطقهی خود را بهتر درک کنند. این کار نهتنها در رشد آگاهی تاریخی آنها تأثیرگذار است، بلکه آنها را به جامعهای آگاهتر و مسئولیتپذیرتر تبدیل میکند.
مشاهده فعالیتها
عکاسی مستند اجتماعی
عکاسی مستند اجتمایی، شاخهای از رشته عکاسی است در آن عکاس رخدادهای پیرامونش را ثبت میکند و میکوشد از مردم بیطرفانه، عکسی واقعیتگرا، واقعنما ارائه دهد.
تصویر در عکاسی مستند یک سند تاریخی به حساب میآید. عکسهای مستند در کنار محسنات زیباییشناسانه و هنری، بیشتر به منظور تحولات اجتماعی و سیاسی مورد بهرهبرداری قرار میگیرند چراکه واقعیت را همانطور که هست به ثبت میرسانند. به عبارت سادهتر، در این نوع عکاسی تصویر نقش یک شاهد و مدرک را برای اثبات وجود یک وضعیت خاص به عهده دارد.
از طریق عکسهای مستند، بیننده از فرهنگ، سیاست و موقعیتهای اجتماعی سایر مردم دنیا اطلاعات درستی به دست میآورد.
به عبارت سادهتر، در این نوع عکاسی تصویر نقش یک شاهد و مدرک را برای اثبات وجود یک وضعیت خاص به عهده دارد.
مشاهده فعالیتها
انتشارات و فعالیتهای پژوهشی
در حوزه پژوهشهای باستانشناسی و قومباستانشناسی، مجموعهای از مقالات در نشریات تخصصی داخلی و بینالمللی به چاپ رسیده که به بررسی موضوعاتی چون الگوهای کوچ فصلی در منطقه هورامان، استفاده از غارها و پناهگاههای صخرهای در میان کوچگران بختیاری، و مقایسه این دادهها با محوطههای هند مانند بهیمبتکا پرداختهاند. این نوشتهها، که در فصلنامهها و مجموعه گزارشهای علمی منتشر شدهاند، گاه به زبان انگلیسی و با ارجاعهای علمی بینالمللی ارائه شده و بخشی از مطالعات قومنگاری مانند بررسی جوامع گادولیالوهار در راجستان و آیینهای عزاداری ایرانیان مقیم هند را شامل میشوند.علاوه بر مقالات، چند کتاب و کتابچه تخصصی نیز تألیف شده است؛ از جمله «عکاسی در باستانشناسی و نگاهی به عکاسی مردمنگاری»، راهنماهای بازدید از موزههای ایران، و طرحهایی برای ایجاد موزههای دانشگاهی. حضور در همایشهای ملی و بینالمللی.
مشاهده فعالیتها
برگزاری نمایشگاه عکس
در مسیر مستندسازی و پژوهش تصویری، مجموعهای از نمایشگاههای عکس در ایران و هند برگزار شده است که تمرکز آنها بر بازتاب پیوند انسان و میراث فرهنگی در بسترهای گوناگون بوده است. از جمله میتوان به نمایشگاه تابلو عکسهای موزه ملی ایران در ایستگاههای مترو تهران با عنوان «میراث کهن ایران» و حضور در نمایشگاه «منتخب آثار موزه ملی ایران به مناسبت هشتادسالگی موزه ایران باستان» در کتابخانه و موزه ملی ملک اشاره کرد. همچنین، شرکت در نمایشگاههای گروهی چون «مردمشناسی و مرگ» در موزه ملی ایران، «زنان سرزمین من و تو» در دانشگاه دکن کالج پونا، «عشایر بختیاری» در همایش انسانشناسی تصویری دانشگاه تهران، و «وندالیسم» در همایش ملی تقابل با وندالیسم در میراث فرهنگی، جلوههایی از نگاه میانرشتهای میان عکاسی، مردمنگاری و باستانشناسی را دربر میگیرد.
مشاهده فعالیتها
برگزاری کارگاه آموزشی
در زمینه آموزش و ترویج میراث فرهنگی، مجموعهای از کارگاههای آموزشی برای گروههای مختلف برگزار شده است که هدف آنها پیوند میان پژوهش، تجربه و آموزش عمومی بوده است. در حوزه دانشگاهی و میانرشتهای، کارگاههای تخصصی «عکاسی و کاربردهای فتوشاپ در ارائه مقالات علمی» در انجمن اسلامی دانشجویان ایرانی در پونا–هند، و «عکاسی باستانشناسی» در مؤسسه باستانشناسی دانشگاه تهران برگزار شد.
در موزه ملی ایران، کارگاه «آشنایی کودکان نابینا با موزه» با تمرکز بر شناخت لمسی آثار و درک چندحسی میراث فرهنگی اجرا شد؛ رویکردی که بر حضور فعال مخاطب در تجربه یادگیری تأکید داشت. در موزه فرش ایران نیز کارگاه «آشنایی نابینایان با قالی و قالیبافی» برگزار شد که ضمن معرفی جنبههای هنری و تاریخی فرش ایرانی، ارتباط میان بافت سنتی و حس درک بافت و رنگ را بهصورت ملموس برای شرکتکنندگان فراهم کرد.
مشاهده فعالیتها
تجربههای آموزشی
در مسیر یادگیری و تجربه، شرکت در کارگاهها و دورههای گوناگون فرصتی برای آشنایی با حوزههای تازه فراهم کرده است. در زمینه باستانشناسی، آموزشهای تخصصی همچون «باستانشناسی زیر آب» در مؤسسه بینالمللی اقیانوسشناسی هند – گوآ با همکاری دانشکده دکن کالج پونا، همراه با کارگاه «ساخت مهرههای سنگی» در مرکز علوم باستانشناسی کاندینگر گجرات و «مطالعه ابزارهای سنگی» در دانشگاه مستقل دکن کالج پونا، تجربهای عمیق از کار میدانی و پژوهش ایجاد کردند. این فعالیتها، با ترکیب سفر، تحقیق و کار عملی، دریچهای نو به حوزه میراث فرهنگی گشودند.
در کنار این، حضور در دورههای رسانهای و هنری نیز بخشی از مسیر یادگیری را شکل داده است؛ از «خبرنویسی» در خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، تا «نورپردازی در عکاسی صنعتی» در آموزشگاه آزاد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
مشاهده فعالیتها
تمامی حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به Neda-Tehrani.com میباشد.
ایمیل: info@neda-tehrani.com